Çocuklarımız torunlarımız burada dünyaya geliyor, burada yetişiyor. Çünkü burası artık bizim evimiz, yuvamız, hatıralarımızın toplandığı yer oldu. Gurbet bize vatan oldu.
30 Ekim 1961’de imzalanan Türkiye ile Almanya arasındaki işgücü göç anlaşması, yalnızca iki ülke arasında yapılan ekonomik bir protokol değildi. Bu anlaşma, binlerce insanın kaderini, ailelerin hayat yolculuklarını ve geleceklerini değiştiren tarihsel bir dönemeç oldu. Bu göçle birlikte yola çıkanların her biri, taşıdıkları umutlarla birlikte derin hikâyeler yazdı. O kuşağın her bir ferdinin bir hikâyesi vardı… ve bu hikâyelerden biri de Yozgatlı bir ailenin Almanya yolculuğuydu.
Göçün 65. yılı kutlamaları, geçtiğimiz ay 30 Ekim 2026 Almanya’nın farklı şehirlerinde çeşitli etkinliklerle anıldı. Türk toplumunun Almanya’ya katkıları bu etkinliklerde vurgulandı. 2023-2025 verilerine göre Almanya’daki Türkiye kökenli nüfus yaklaşık 3 milyonun üzerinde bulunuyor. Bunun;
Yaklaşık 1,3 ila 1,5 milyonu sadece Türk vatandaşı,
1,5 ila 1,6 milyonu Türkiye kökenli Alman vatandaşı,
338 bini ise çifte vatandaşlardan oluşuyor.
Bu nüfus, artık yalnızca bir misafir işgücü topluluğu değil; Almanya’nın üretimine, kültürel çeşitliliğine, sosyal yaşamına ve eğitim dünyasına yön veren kalıcı bir toplum haline geldi.
Bu kalıcı hikâyeyi en samimi şekilde anlatanlardan biri, Berlin’de yaşayan hemşehrimiz Adem Karaca. Karaca, baba ocağı Yozgat’tan kopup Almanya’ya uzanan aile yolculuğunu şu sözlerle anlatıyor:
Gurbetin vatana dönüştüğü neslin bir evladı olan Ben Adem Karaca;
“Yozgatlı Babam, 1969 yılında Almanya’ya geldiğinde niyeti basitti: Biraz çalışacak, para biriktirecek ve memleketine geri dönecekti. O zaman kim bilebilirdi ki bu ‘geçici’ yolculuğun on iki yıl sürecek bir hasrete dönüşeceğini… Gurbet, babamın omuzlarına ağır ağır çökerken, memleket özlemi her geçen gün biraz daha büyüdü.
Sonunda bekleyiş sona erdi. Babam, önce Mahmut abimi, sonra annemi ve Hasan abimi; 1981 yılında da beni yanına aldı. O gün anladım ki, bizim için Almanya artık sadece bir gurbet değil, yeni bir hayattı… Yavaş yavaş, sessizce ama sağlam adımlarla, bir ‘Vatan’a dönüşen bir hayat.
Babalarımız fabrikalarda alın teri döktü; bizler burada okullara gittik, meslek sahibi olduk. Bizden sonraki nesiller ise üniversitelerde eğitim aldı, yaşadığımız topluma değer kattı. Bir zamanlar aynı köyden, aynı çevreden evliliklerin yapıldığı ailelerimiz, şimdi Almanya’nın farklı şehirlerine, hatta dünyanın farklı ülkelerine dağıldı. Büyüdük, çoğaldık, kök saldık.
Öyle ki artık mezarlıklarımız bile burada… Vefat edenlerimiz, ailelerinin isteğiyle bu topraklara defnediliyor. Çünkü burası artık bizim evimiz, yuvamız, hatıralarımızın toplandığı yer oldu.
Dün türkülerde acıyla anlatılan “gurbet”, bugün bizim çocuklarımızın, torunlarımızın büyüdüğü bir Vatana dönüştü. Ve biz, o yolculuğun tanıklarıyız…”
Göçün kuşaklar boyunca taşıdığı anlam, bugün artık yalnızca ekonomik değil; kültürel, sosyal ve dini bir hafızaya dönüşmüş durumda. Bu dönüşümün en güçlü sembollerinden biri ise Almanya’nın en büyük sivil kitle kuruluşu olan Diyanet Türk İslam Birliği (DİTİB). Göçün yıl dönümünde DİTİB camilerinde okunan Cuma hutbesi, göç hikâyesinin manevi yönünü şöyle ifade etti:
“Bu beldelere çalışmak için gelen ilk nesil büyüklerimiz, ‘İnsan için yalnızca kendi çalıştığının karşılığı vardır’ ayetine güvendiler. Peygamberlerinin hicretinden aldıkları cesaretle yepyeni bir umuda yelken açtılar. Başlangıçta kısa bir süre çalışıp geri dönmek üzere bu topraklara gelen büyüklerimiz, yerleşik aile düzenine geçmeleriyle birlikte dönüş planlarını ertelemek zorunda kaldı. Zaman hızla akarken çocuklar büyüdü, evlendi ve çoluk-çocuk sahibi oldu. Çocukları ve torunları büyütelim derken sayılı nefes de ömür de tükendi.
Sayıları her geçen gün azalsa da bugün aramızda ilk nesil büyüklerimizin de var olduğunu bilmek, onlarla sohbet edip hatıralarını dinlemek gerçekten büyük nimet. Rabbim bu coğrafyalara dinimizi, kültürümüzü, medeniyetimizi taşıyarak bu beldeleri Müslümanlarla tanıştıran tüm büyüklerimizden razı olsun.”
Göçün mihmandarları olan ilk nesil, artık bir tarih bilinci, bir kültür mirası, bir emek hafızası olarak aramızda yaşamaya devam ediyor. Onlardan kalan sevgi, çaba, alın teri ve hatıralar, artık yalnızca memleket türküleriyle değil; Almanya’nın sokakları, okulları, iş yerleri ve camileriyle birlikte yaşayan bir hayatın adı oldu.
Evet, ahirete irtihal eden büyüklerimize Yüce Allah rahmet eylesin. Hayatta olanlara sağlık sıhhat afiyet versin. Gurbet vatanda nice yıllara.
Foto: Doğan Tufan, Adem Karaca